25 Ocak 2022 - Hoş geldiniz

DOÇ. DR. DENİZ TANSİ YAZDI- BREXIT SONRASI BRİTANYA

Ana Sayfa » DÜNYA » DOÇ. DR. DENİZ TANSİ YAZDI- BREXIT SONRASI BRİTANYA

Eklenme : 05.01.2022 - 10:42

DOÇ. DR. DENİZ TANSİ YAZDI- BREXIT SONRASI BRİTANYA

Doç. Dr. Deniz Tansi- Siyaset Bilimci

David Cameron hükümetinin siyasal anlamda iki kumarı vardı. Bunlardan birincisi 2014’te düzenlenen İskoçya’nın Britanya’da kalıp kalmaması hakkındaki referandumdu. Muhafazakar bir hükümet için oldukça riskli, sonuçları itibarıyla da Cameron’ın siyasal karizmasını bir hayli sağlama alan bir tablo ortaya çıkmıştı. Gerçi sonuçlar kıl payı İskoçya’nın Birleşik Krallık’ta kalmasını sağlamış, Westminster partileri (Muhafazakarlar, İşçi Partisi ve Liberal Demokratlar) birliğin korunması için benzer bir kampanya düzenlemişlerdi. Cameron yıllar sonra Britanya’nın aradığı bir lider mi diye sorulurken, 2016’daki Brexit oylaması, kendisinin siyasal kariyerinin sonu oldu. Bu konudaki baskı Muhafazakar Parti’nin içindeki Brexit kliğinin baskısından kaynaklanıyordu. Bu kliğin başında da, muhafazakar Londra Belediye Başkanı Boris Johnson bulunuyordu. Sonuçlar Britanya siyasetini öyle biçimlendirdi ki, arada Theresa May’ın kısa başbakanlığı olsa da, Johnson önce Muhafazakar Parti lideri, sonra başbakan oldu, seçimleri yenileyerek siyasal konumunu güçlendirdi.

Britanya’nın 2016’da gerçekleştirdiği Brexit referandumu, 2020’de resmen AB’den ayrılmasıyla hayata geçti. May’in de siyaseten tökezlemesine neden olan, “anlaşmalı ayrılık”, Johnson’ın müzakereleriyle resmileşti. Bu sürecin hayaliyle Britanya’nın başına geçen Johnson’ın Britanyası, yeni dönem siyasalarıyla, asıl şimdi yeni sınavlara girmekte, dikkatleri çekmektedir.

Johnson 2020’de Brexit’in yaşama geçmesiyle hayaline kavuşsa da, Covid 19 pandemisinin yıkıcı etkisi karşısında, Britanya’nın sağlık ve sosyal yaşamdaki çaresizliği, dünya üzerindeki konumunda sorun yarattı. Çin’den ABD’ye uzanan panik, Britanya’yı diğer ülkelere nazaran daha çok etkilerken, 2022’de, Omicron varyantı, yine en çok Britanya’yı vurdu, ülkemiz dahil, yerküreyi yine olumsuz yönde dalgalandırıyor.

Britanya açısından 2020’de bir başka sorun da, ABD’de polis şiddetiyle öldürülen Afro Amerikalı Floyd’un ardından yaşanan ırkçılık karşıtı tsunamiydi. ABD coğrafyası dışında, kitleselleşen olaylar, Avrupa’nın yanı sıra, Britanya’da daha yoğun sosyal protestolara neden oldu.

Johnson Britanya’sı dış politikada, AB’nin ortak diplomasi parantezinden çıkınca, geniş bir coğrafyada, eski emperyal politikaları ve ABD işbirliği yüzeyinde hareket etmeye başladı. Geçtiğimiz yılın (2021) en önemli gelişmelerinden biri Britanya-ABD-Avustralya arasındaki üçlü güvenlik paktı AUKUS’un Fransa’yı Pasifik’te tasfiyesi ile gerçekleşti. Fransa’nın 90 milyar $’lık denizaltı projesi, elinde kaldı, geniş bir zarara uğradı. Britanya için, AB içindeyken böyle bir gelişme tahmin dahi edilemezdi. Öte yandan Britanya’nın Karadeniz’den Baltık’a uzanan bir coğrafi eksende, Rusya ile sert bir rekabet ve polemiğe girmesi, hava filosunu harekete geçirmesi, Britanya genelkurmay başkanının Rusya ile sıcak savaşa girilmesi riskini ifade etmesi, Belarus-Polonya sınırında yaşanan sığınmacı krizini gündeme alıp, NATO kozunu ön plana alması, gerçekten de yeni İngiliz dış politikasının görünen veçhesi oldu.

Bir başka açıdan Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’da şimdilik yaşanan İngiliz sessizliği, Fransa’nın Brexit sonrası, Almanya’nın fiili liderliği ve ekonomik gücüne karşın, AB içindeki tek nükleer güç ve BM Güvenlik Konseyi’nde daimi tek AB üyesi olarak fazlaca yükselen cüreti, Britanya’nın dış politikada bıraktığı boşluğa işaret etti. Bu noktada sosyal sorunlarla boğuşan Fransa, 2022 Nisan’ında Macron sonrasını yaşamaya başlar mı, hep birlikte göreceğiz. Almanya’da Merkel sonrası, bir başka merak konusudur.

Bütün bu gelişmelerle birlikte, Covid 19 pandemisi, ne ekonomileri sarsıyor, ne büyük güçleri alt üst ediyor. 2022’de beklenen Rusya-Ukrayna krizi, Britanya’yı daha fazla harekete geçirir mi; Biden, Rusya karşısında Britanya’nın rol almasını tercih eder mi/ediyor mu, gözlemleyeceğiz.

Türk dış politikasındaki en başat konulardan biri Kıbrıs olduğu anımsanırsa, Britanya da Kıbrıs’ta eski kolonyal güç ve garantör ülke konumuyla, AB üyesi bir Rum Kesimi konusundaki angajmanlarından da kurtulduğuna göre, Britanya’nın tüm siyasaları daha da dikkat çekecek.

Bekleyip görmekte fayda var..

 

Doç. Dr. Deniz Tansi

Yeditepe Üniversitesi

Kamu Yönetimi Bölümü

Bölüm Başkanı

e-posta: dtansi@yeditepe.edu.trdtansi@gmail.com

Benzer Haberler

Facebook'ta Biz

Çanakkale Rent a Car Banka Kredisi diş rehberi Bozcaada Otelleri Bozcaada Otelleri Bozcaada Pansiyonları